Phương pháp FIFO là gì? Chi tiết tính giá xuất kho phương pháp FIFO

Xác định giá vốn hàng hóa không chỉ là một nhiệm vụ cần thiết mà còn là yếu tố quyết định đến tài chính của doanh nghiệp. Phương pháp không chỉ đơn thuần là một phương pháp tính giá vốn mà còn là một cách tiếp cận có ảnh hưởng sâu rộng đến quá trình ra quyết định của doanh nghiệp. Cùng tìm hiểu nhé!

I. Giới thiệu về phương pháp FIFO

1. Phương pháp FIFO là gì?

Phương pháp FIFO (First-In, First-Out) là một trong những phương pháp quản lý hàng tồn kho phổ biến. Đây là một hệ thống xác định việc sử dụng và xử lý hàng hóa dựa trên nguyên tắc hàng hóa được nhập vào trước sẽ được xuất ra trước.

Tìm hiểu về phương pháp FIFO

>>>Xem thêm:5 Giải Pháp Giúp Doanh Nghiệp Tiết Kiệm Chi Phí Vận Hành<<<

Ý nghĩa cơ bản của FIFO là giúp quản lý tồn kho một cách công bằng và minh bạch, trong đó hàng hóa được bán hoặc sử dụng theo thứ tự chúng được nhập vào kho. Điều này thường tạo ra sự công bằng trong việc xác định giá thành sản phẩm hoặc hàng hóa được bán ra.

2. Nguyên tắc hoạt động của phương pháp FIFO

Nguyên tắc cơ bản của phương pháp FIFO là đưa ra ưu tiên cho việc sử dụng hàng hóa theo thứ tự chúng được nhập vào kho. Khi có một lô hàng mới được nhập vào, hàng hóa trong lô này sẽ được coi là hàng hóa đầu tiên được sử dụng hoặc bán ra.

Ví dụ:

Nếu bạn có một kho hàng chứa các đợt hàng hóa nhập vào vào các thời điểm khác nhau và giá thành khác nhau, theo phương pháp FIFO, khi có nhu cầu sử dụng hoặc bán hàng, bạn sẽ ưu tiên sử dụng hàng hóa từ đợt nhập vào gần nhất trước. Điều này giúp duy trì tính công bằng trong việc xác định giá thành và giúp kiểm soát tồn kho một cách hiệu quả.

II. Cách tính giá xuất kho theo phương pháp FIFO

Bước 1: Xác định hàng hóa đã nhập và số lượng còn trong kho

• Xem xét lịch sử nhập hàng hóa: Ghi chép chi tiết về số lượng hàng nhập vào kho và giá vốn của từng lô hàng.
• Tính toán số lượng hàng hóa còn lại trong kho: Cập nhật số lượng hàng hóa sau mỗi giao dịch nhập và xuất để xác định số lượng còn lại trong kho.

Bước 2: Xác định giá vốn của hàng hóa còn trong kho

• Lấy giá vốn của lô hàng gần nhất: Phương pháp FIFO giữ nguyên nguyên tắc là sử dụng giá vốn của lô hàng đầu tiên được nhập vào để tính toán giá xuất kho.

Các bước để tính toán giá xuất kho theo phương pháp FIFO

>>>Xem thêm:Những việc kế toán cần phải làm ngay khi công ty mới thành lập<<<

• Tính toán giá vốn của hàng hóa còn trong kho: Nhân số lượng hàng hóa còn lại trong kho với giá vốn của lô hàng đó để xác định giá trị tổng giá vốn còn lại trong kho.

Bước 3: Tính giá xuất kho theo phương pháp FIFO

Trường hợp bán hàng khi số lượng tồn kho đủ

• Xác định giá vốn của hàng hóa được bán: Sử dụng giá vốn của lô hàng đầu tiên đã nhập vào để tính giá xuất kho cho số lượng hàng bán ra.
• Tính toán giá xuất kho: Nhân số lượng hàng bán ra với giá vốn của lô hàng đó để xác định giá trị xuất kho theo phương pháp FIFO.

Trường hợp bán hàng khi số lượng tồn kho không đủ

• Sử dụng giá vốn của các lô hàng đầu tiên: Đối với số lượng hàng hóa bán ra vượt quá số lượng hàng tồn kho, sẽ sử dụng giá vốn của các lô hàng đầu tiên được nhập vào để tính toán giá xuất kho cho phần hàng hóa bán ra.
• Tính toán giá xuất kho: Nhân số lượng hàng bán ra với giá vốn của các lô hàng đầu tiên để xác định giá trị xuất kho theo  phương pháp FIFO cho số lượng hàng bán ra.

Ví dụ bài toán

Bạn có một cửa hàng bán lẻ điện tử với lịch sử nhập hàng như sau:

• Ngày 1/1: Nhập 100 máy tính với giá 5,000,000 VNĐ/máy.
• Ngày 15/1: Nhập thêm 50 máy tính với giá 5,200,000 VNĐ/máy.
• Ngày 20/1: Bán 120 máy tính.

Giá trị máy tính còn lại trong kho sau mỗi giao dịch sẽ được tính bằng phương pháp FIFO như sau:

Bước 1: Xác định hàng hóa đã nhập và số lượng còn trong kho

• Ngày 1/1: Nhập 100 máy tính với giá 5,000,000 VNĐ/máy. Tổng giá trị: 500,000,000 VNĐ.
• Ngày 15/1: Nhập thêm 50 máy tính với giá 5,200,000 VNĐ/máy. Tổng giá trị: 260,000,000 VNĐ.

=> Tổng số máy tính có trong kho: 100 + 50 = 150 máy tính.

=> Tổng giá trị hàng hóa còn trong kho: 500,000,000 VNĐ + 260,000,000 VNĐ = 760,000,000 VNĐ.

Bước 2: Xác định giá vốn của hàng hóa còn trong kho

• Giá trị trung bình cho mỗi máy tính: 760,000,000 VNĐ / 150 máy tính = 5,066,666.67 VNĐ/máy tính.

Bước 3: Tính giá xuất kho theo phương pháp FIFO

TH1: Trường hợp bán hàng khi số lượng tồn kho đủ

• Sử dụng hàng hóa từ ngày 1/1: Số máy tính có thể bán từ lô hàng ngày 1/1: 100 máy
• Số máy tính bán ra từ lô hàng ngày 1/1: 100 máy * 5,000,000 VNĐ/máy = 500,000,000 VNĐ
• Số lượng máy tính còn lại trong kho sau khi bán: 150 máy - 100 máy = 50 máy

=> Giá trị hàng hóa còn lại trong kho sau khi bán: 50 máy * 5,200,000 VNĐ/máy = 260,000,000 VNĐ

Kết luận:

• Giá xuất kho theo phương pháp FIFO khi số lượng tồn kho đủ và bán hết 120 máy tính vào ngày 20/1 là 500,000,000 VNĐ (từ lô hàng nhập vào ngày 1/1).
• Trong trường hợp này, do số lượng bán vượt quá số lượng tồn kho từ lô hàng nhập vào ngày 1/1, nên việc tính toán giá xuất kho theo FIFO sẽ dừng ở lô hàng này và không cần xem xét lô hàng nhập sau ngày 1/1.

Ví dụ chi tiết hướng dẫn tình giá xuất kho theo phương pháp FIFO

>>>Xem thêm:Hướng dẫn chi tiết làm báo cáo thuế hàng quý<<<

TH2: Trường hợp bán hàng khi số lượng tồn kho không đủ

• Sử dụng hàng hóa từ ngày 1/1 và ngày 15/1: Số máy tính còn trong kho: 150 máy (100 máy từ ngày 1/1 + 50 máy từ ngày 15/1)

Số máy tính bán ra: 120 máy

Số máy tính từ lô hàng ngày 1/1: 100 máy

• Giá trị hàng hóa bán ra từ lô hàng ngày 1/1: 100 máy * 5,000,000 VNĐ/máy = 500,000,000 VNĐ

Số máy tính từ lô hàng ngày 15/1: 20 máy (120 máy - 100 máy từ ngày 1/1)

• Giá trị hàng hóa bán ra từ lô hàng ngày 15/1: 20 máy * 5,200,000 VNĐ/máy = 104,000,000 VNĐ

Tổng giá trị xuất kho:

• Từ lô hàng ngày 1/1: 500,000,000 VNĐ
• Từ lô hàng ngày 15/1: 104,000,000 VNĐ
• Tổng cộng: 500,000,000 VNĐ + 104,000,000 VNĐ = 604,000,000 VNĐ

Kết luận:

• Giá xuất kho theo phương pháp FIFO khi số lượng tồn kho không đủ và bán hết 120 máy tính vào ngày 20/1 là 604,000,000 VNĐ.
• Trong trường hợp này, do số lượng bán ra vượt quá số lượng tồn kho từ lô hàng nhập vào ngày 1/1 và 15/1, nên việc tính toán giá xuất kho theo FIFO sẽ áp dụng cho cả hai lô hàng và dừng khi số lượng bán ra đủ.

III. Kết luận

Phương pháp FIFO (First In, First Out) không chỉ là một trong những phương pháp quản lý hàng tồn kho phổ biến mà còn là cách tiếp cận logic trong việc xác định giá xuất kho. 

Với việc ưu tiên xuất kho theo nguyên tắc hàng nhập trước là hàng xuất trước, FIFO giúp giữ cho quá trình quản lý hàng tồn kho trở nên minh bạch và công bằng hơn. 

Tuy nhiên, cũng cần nhớ rằng phương pháp FIFO có thể không phản ánh chính xác hiệu quả kinh doanh trong một số trường hợp đặc biệt.